الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

483

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

گفته‌اند واژه - طعام - مطابق روايت ابو سعيد « 1 » از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به گندم و حبوبات اختصاص دارد كه در مورد فطريّه به آنها امر كرده است فرموده است : « صاعا من طعام و صاعا من شعير » . « پيمانه‌اى از گندم و پيمانه‌اى از جو » در آيه : ( وَ لا طَعامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ - 36 / حاقّه ) ( در بارهء غذاى دوزخيان است كه مىگويد غذاشان نيست مگر چركابه‌اى ) . و آيه : ( طَعاماً ذا غُصَّةٍ - 13 / مزمّل ) ( غذايى دردانگيز و گلوگير ) . و آيه : ( طَعامُ الْأَثِيمِ - 44 / دخان ) ( ميوه درخت زقّوم است كه غذايى است براى گناهكاران ) . و آيه : ( وَ لا يَحُضُّ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ - 34 / حاقّه ) يعنى بر اطعام طعام در بارهء مسكين تشويق نمىكند . و آيه : ( فَإِذا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا - 53 / احزاب ) « 2 » . و گفت : ( لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ فِيما طَعِمُوا - 93 / مائده ) « 3 » .

--> ( 1 ) ابو سعيد ، سعيد بن مالك خدرى خزرجى انصارى ، يكى از بزرگان صحابه حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و امير المؤمنين عليه السّلام كه از نجباء و پاكان و علماء و فقهاى سابقين و اوّلين مىباشد ، او در سنّ 13 سالگى در جنگ احد حاضر ولى به جهت كمى سنّش از طرف پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ممنوع الحرب شد ، سپس در خندق و يازده جنگ ديگر در ركاب مبارك پيامبر صلّى اللّه عليه و آله حاضر بود ، اخبار بسيارى در مدح او وارد شده است 1170 حديث شريف از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله روايت كرده ، پدرش مالك از شهداء بدر بود . . . نام او - ذو الشّهادتين - است و روايت شده است : انّه لم يكن من احد حدث الصّحابه افقه من ابى سعيد يعنى هيچيك از جوانترين اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فقيه‌تر از ابو سعيد نبوده‌اند ابن قتيبه نام او را در كتاب الامامة و السّياسة - در واقعهء حرّه - نقل كرده است كه گروهى از اهل شام به خانه‌اش وارد شدند و او را با ضربات زيادى به حال مرگ رساندند ، شهادت ابو سعيد در سال 83 ه يا 74 ه - و به گفتهء بعضى در سال 64 ه بوده . ( هدية الاحباب 21 و 156 - تاريخ بغداد جلد اوّل - معارف ابن قتيبه 116 - ريحانة الادب 5 / 85 ) . ( 2 ) اشاره به گونه‌اى از دستورات اخلاقى و اجتماعى ارزشمند اسلامى است ، مىگويد : اگر در خانه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به غذا دعوت شديد پس از صرف غذا ديگر براى گفتگو و سرگرمى منشينيد كه اين رفتار ، پيامبر را مىآزارد چون او از شما شرم دارد كه بگويد منشينيد ولى خداوند از گفتن حقّ شرم ندارد كه بگويد چنين كارى درست نيست ، ( وَ اللَّهُ لا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ - 53 / احزاب ) بديهى است چنين آياتى انسان ساز و اخلاقى درسى همگانى ، و انسانى است كه شأن نزولش در آن مورد بوده مثل دستورات بسيارى ديگر كه از جهتى دستورى هميشگى و اخلاقى است ، چه در خانه پيامبر يا امامان و سايرين . ( 3 ) آيهء فوق موضوعى و حكمى را مطرح مىكند كه در جامعهء اسلامى انقلابى امروز كشور عزيز ما نيز .